Praza pública Blogs
Hoxe en Praza:

Emprazarte

O blog de artes visuais de Praza Públcia
Sobre o blog  

Unha escolma de arte feita en Galicia para o bo tempo

image

Para o bo tempo que agarda na esquina, velaí esta escolma persoal de antollos de arte feitos en Galicia polo home, tanxibles desde o megalitismo prehistórico até o megachunguismo actual. O obxectivo é procurar inspiración para fuxir polo país adiante e esquecérmonos por un intre do telexornal, dos ceos nubrados e as chuvias máis intensas na franxa atlántica, dos caciques e as cacicadas, da cuota láctea e a puñada ó naval. Dos bandullos cheos e demáis palla morta. 

Disfrutemos destes lugares patrimonio tanxible da nosa terra, o que de verdade perdurará. Démoslle valor ó dolmen de Dombatea anta de Axeitoso labirinto de Mogor en Maríno Castro de Baroñao Castro de Santa Tegraa Cabeza de Rubiás no Museo de Ourense, a Muralla de Lugoo ¿ninfeo? de Santalla de Bóvedaa Torre de Hérculeso casco de Leiro no Museo Arqueolóxico de A Coruñao Torque de Burela no Museo de Lugoo Sarcófago do Conde Santo no Mosteiro de Vilanova de LourenzáSan Pedro de Rochas en Esgosa igrexa de Santa Comba de Bandea de San Xes de Francelos en Ribadaviaa de San Miguel de Celanovaa Catedral de Santiago de Compostela toda (o Pórtico da GloriaEva e David na Porta de Prateríasa portada da Sacristíaa fachada do Tesouro e a Berenguela), Santa María do Sar en Compostelaa igrexa de San Miguel de Bréamo en Miñoa de Santa María de Cambrea de Santa María do Campo en A Coruña, a de Santo Antolín de Toquesa de San Xoan de Portomaríno capitel do rico Epulón e o pobre Lázaro en San Martiño de Mondoñedo en Foza igrexa de San Miguel de Eiré en Pantón, a de Santa María de Xunqueira de Ambía, a de Santa María de Augas Santas en Allariz, a do Cristo da Ermita dos Penedos en Allariza igrexa de Santa María de Bemil en Caldas de Reis, a sala capitular do Monasterio de Sobrado dos Monxesa igrexa de Santa María de Armenteira en Meisa de San Francisco en Betanzos (o sepúlcro de Fernán Pérez de Andrade), a de Santo Domingo de Bonaval en Compostela (as escaleiras), a Catedral de Tui (o Pórtico Real), a Catedral de Ourense (as cores do Pórtico do Paraíso e la Capela do Santo Cristo), a Catedral de Lugo (os ferraxes da Porta Nortea Capela Maior e a Capela da Virxe dos Ollos Grandes), a de Mondoñedoa igrexa de Santa María do Azougue en Betanzos, a porta do Colexio de San Xeromeos frescos da igrexa de Vilar de Donasa Casa da Inquisición en Ribadavia, a ponte do Xuño en Riveirao Pazo de Xelmírez en Compostelao Castelo de Pambre en Palas de Reio de San Antón en A Coruña e o de Soutomaioro Hospital Real en Compostelao Colexio Fonseca en Compostelaas estatuas da porta de San Martiño Pinario tamén en Compostelaa igrexa de Santa Baia de Banga en O Carballiño, a fachada de Santa Clara de novo Compostelao patio do Hospital de San Roque en Compostela, a Casa do Cabildo en Compostelaa fachada de Santa Eufemia en Ourensea do Mosteiro de Celanova e a de Samoso Pazo de Oca en A Estrada e o da Picoña en Salceda de Caselaso Mosteiro de Oseiraos hórreos en Combarroo cruceiro do Hío en Cangasa sillería do coro do Mosteiro de Celanova, o Retablo Maior de San Martín Pinarioo Cristo de Conxoa cabeza do porco na Ponte do Porco en Miñoo Pazo de Raxoia igrexa de san Xián en Ferrol, o templo da Peregrina en Pontevedraa Casa Cornide en A Coruña, o San Xurxo da fachada de San Xurxo en A Coruña, o Círculo das Artes de Lugo, o Teatro Jofre en Ferrola ponte vella sobre o Miño Tui-Valença e a do Barqueiro, a fonte de Diana na Praza do Campo de Betanzos, o Templo da Vera Cruz en O Carballiño, o edificio do Banco Pastor en A Coruña a igrexa de Santa Cruz en Oleiros de Fisaca abstracción de Silverio Rivasos pedruscos de Manolo Pazas paisaxes conxeadas de Antonio Muradoo interior do CGAC de Siza e o do Museo de Bellas Artes de A Coruña deManuel Gallego.

Unha historia da fotografía en Galicia en dez imaxes

Andrés R. Morado

1. Andrés Cisneros. Vista de Praterias. 1858

image

Os pioneiros. As intervencións máis remotas nun proceso fotográfico das que teñamos constancia en Galicia remóntanse a 1843, hai 170 anos. Daquela non había nin Estrella Galicia nin Luar, e ir de Coruña a Compos levaba día e medio a cabalo. Pouco antes, un suizo chamado Enrique Luard Falconier sae pitando de París despois de dilapidar, de troula en troula, unha importante herdanza familiar. Remata en Vigo, a típica cidade onde rematas cando vas a ningures. Foi un dos primeiros masóns de Galicia e gran afeccionado á tecnoloxía: trae de París un aparello que era todo un acontecemento, o chamado daguerrotipo. E así comeza a gañar a vida, tomando retratos por 50 reais nunha pequeña habitación da rúa San Andrés de A Coruña. Eran caros, a maioria dos clientes eran militares de alta gradación e funcionarios do estado.

Pero o estudo propiamente fotográfico e que temos documentado, coas súas fotiños no escaparate e seu cheirazo a colodión, foi cousa dun compostelano chamado Andrés Cisneros. Este home era de oficio pincelista, ou sexa que vivía de pintar retratos o óleo por encargo. Na segunda metade do XVIII unha forte crise empresarial en Galicia deixou sen un can á burguesía compostelana, e Cisneros cambiouse ao retrato fotográfico: tiña moita máis demanda porque era máis barato. Montou o estudio na Rúa Nova de Compostela, esa fronteira que divide a cidade vella dos composteláns da cidade vella do marketing xacobeo. Foi un especialista no talbotipo, un tipo de fotografía cun acabado moi romanticón, semellante ó dun grabado inglés. Somentes conservamos hoxe un álbum, foi tomado durante unha xornada que pasou a Raiña Isabel II visitando unha exposición que organizaba a Sociedad Económica de Amigos del País no claustro do desamortizado San Martiño Pinario. Das diversas vistas monumentais de Comspostela que recolle o traballo. eu quedo con esta de Praterías. Nela xa podemos recoñecer certa técnica, e sobre todo unha intención compositiva moi meritoria para algo tan novo, tan recente, cun encadre no que collen a galería do Tesouro, a fachada de Praterías, a Berenguela e até a fonte na esquina inferior. Non está probado que xa sexa Fraga un dos paisanos que aparecen na fotografía, pero sí que é a primeira mostra de fotografía documentada conservada en Galicia.

2. Francisco Zagala. Lembranzas pontevedresas. Finais do XIX.

image

Os que sentaron unhas bases. Ala pola década dos oitenta do século XIX chegou a Pontevedra un veciño de Verín chamado Francisco Zagala. Antes vivira un tempo en Madrid, loitando nas barricadas federais e ocupando cargos destacados en partidos de esquerda que sempre fracasaban. De volta a Galicia monta un estudo fotográfico na Praza da Constitución, tomando dalgunha maneira o relevo ós extranxeiros que levaban anos traballando de retratistas ambulantes polas prazas das vilas galegas. O estudio de Francisco Zagala era un pequeno museo cheo de exóticas pezas que lle servían de atrezzo, chegou a ser moi requerido polos pontevedreses. Moito do que alí se fixo, conservado milagrosamente durante décadas e máis décadas de ausencia absoluta de conciencia social ante a destrucción do noso patrimonio, é hoxe a obra fotográfica de maior calidade e amplitude do século XIX en Galicia.

Zagala publicou en 1833 un caderniño moi xeitoso chamado Lembranza de Pontevedra. Unha das imaxes que conten é esta xoia na que vemos un xentío expectante ante as acrobacias duns saltarins, coa Igrexa da Peregrina de fondo. Era polo entroido. Ademáis do bo gusto comopositivo, debía de ser ben meritorio ser quen de atrapar, con aqueles armatrostes imposibles, o momento xusto no que o acróbata está en pleno voo, dándolle ese sabor á praza e humanizando dalgún xeito o conxunto da arquitectura. Fotaza.

3. Pedro Ferrer. Sen título. 1904.

image

Un novo modo de documentalismo. No mesmo tempo no que a fotografía vai asomando nos xornais, a finais do século XIX e comezos XX, van despuntando as primerias revistas gráficas xenuinamente galegas, técnicamente polo xeral bastante raquíticas e deficitentes, pero que cumprían ben co seu cometido. A revisteira máis senlleira, como dirían Os da Ría, foi o Portafolio de Galicia editado por Pedro Ferrer en 1904, poida que o primeiro gran bestseller da historia de Galicia: a distribución que tivo entre os emigrantes galegos en América foi espectacular. De cando non había youtube con Ana Kiro nin praza.com, este portafolio era a única vía de escape dos emigrados, para evadirse e pingar os ollos con imaxes da aldea, das romarias, da terriña.

Ollo, porque tamén foron imaxes que trouxeron a Galicia un novo modo de documentalismo: a cámara na rúa e sen comprexos, coas xentes e coa vida. Unha desas crónicas rurais emocionantes é esta marabillosa fotografía do propio Pedro Ferrer:  unha muller peneirando mentras o home, repousado, observa a escena. Non sabemos se él está a flipar coa cámara do fotógrafo ou coas habilidades da paisana, pero nin falla que fai. É cousa miña, pero no tanto da tarea semella que estivesen a bailar unha danza invisible só por eles coñecida, nesa tardiña, nese fondo galego indefinido e suxerente.

Bonus para deportivistas: dous anos máis tarde tamén Pedro Ferrer quitou a primeira imaxe que hai do Deportivo no vello campo da Gaiteira. Caeu derrotado contra o Pontevedra por dous a un. Máis que probable roubo arbitral.

4. Anónimo. Retrato post-mortem. Anos 10 ou 20 do século XX.

image

Tíralle unha foto ó morto. Malia que xa se facían retratos pintados no leito de morte, coa chegada da fotografía os chamados retratos post-morten foron máis accesibles para as familias menos pudintes, que eran case todas as familias, máis pobres ca ratos. Non se deu democratizado o acceso ó control dos medios de producción, pero si a sacarlle unha foto o teu morto. Pero é algo máis que anecdótico, provocou que a tradición de fotografarse a familia co morto perdurase até ben entrados os setenta do pasado século, e sobre todo permitiu ter un retrato a quen doutro xeito éralle proibitivo. E Galicia, neste xénero, case sempre foi o caso de estudio número un. O país no que existe unha relación íntima e cercana coa morte, e na que a fronteira entre os dous mundos e natural e cotía. Onde os funerais son eventos.

Esta foto foi rescatada por un fotógrafo compostelán e divulgada hai tres anos pola periodista de El País Silvia R. Pontevedra. Non se coñece a familia retratada nin ó fotógrafo que a quitou. Estamos ante o clan que perdeu á matriarca. Á esquerda o pai sentado e doido, e detrás o resto da familia coas mellores galas e ben quedos, un retrato así costaba o soldo de varios días e tiña que sair á primeira. Case que nun vistazo de tres segundos custaría distinguilos dunha familia rural afgana de hoxendía. Moita muller, poida que tamén moito home emigrado ausente. O impoñente cadaleito mercado cos aforros dunha vida no primeiro plano, mostrado con orgullo. Podemos ir a Virxillio Vieites, Maximino Robredo ou Pedro Brey para ver retratos post-morten con mellor acabados e máis abalorios, mais eu quedo coa solemnidade do acontecemento desta imaxe perdida dos ninguén.

5.- Virxilio Vieitez. Esperanza de Covas, 1960.

image

Capítulo aparte. Virxilio Vieitez está máis de moda que Lady Gaga. É por si mesmo un capítulo aparte na historia da fotografía galega. Foi un fotógrafo de oficio, na Galicia dos oficios, traballando toda a vida para dar un servicio, sen consciencia artística algunha, co empeño de facer ben o seu traballo. É imposible non sentir curiosidade e nostalxia diante da maioria das súas fotos, con toda a teima etnográfica, co branco e negro, coas gotiñas de realismo máxico, con esas poses firmes e esas miradas frontais tan potentes. Acadou un xeito de transmitir que de verdade o fixo distinto ós outros, cunha empatía e un sentimento de pertenza de clase que lles otorgou unha dignidade rotunda ós retratados. Comezou de xoven polos Pirineos mentres traballaba de mecánico, e cos primeiros aforros mercou unha cámara Kodak. De volta a Galicia traballou por vilas e aldeas, tomando fotografías para o DNI debido á obrigatoriedade de telo a partir de 1960. E seguiu con familias, bodas, comunións, indianos con haigas ou velorios.

E un día quitoulle este retrato a Esperanza de Covas, unha mañá en Soutelo de Montes, e quedou retratada unha diva, se cadra máis ca Lady Gaga. 

6. Manuel Ferrol. Pai e fillo no porto da Coruña, 1957.

image

O fito. É a imaxe que sintetiza un sentimento. Un pai aferrándose o seu fillo minutos despois de ver marchar para América, poida que para sempre, a boa parte das mulleres da familia. Era un 28 de novembro de 1957 preto da  Estación Marítima de A Coruña, por onde hoxe está o Palexco, esa desfeita vazquista. Aquela mañá Manuel Ferrol, nado en Cabo Vilán e fillo do fareiro, tinha o encargo da Comisión Española de Emigración de dar testimonio gráfico dos emigrantes, dos gaiteiros e da presenza de autoridades. Unhas risas. Pero Manuel, moi intuitivo, e coa cámara agochada baixo o brazo para non intimidar, plasmou os momentos máis tráxicos que alí se produciron, cun dramatismo e desgarro sen igual até entón na historia da fotografía galega. A reportaxe foi descartada e os negativos gardados por moitos anos nun caixón. Durante a ditadura esta imaxe foi rescata pola revista Ruedo Ibérico e en América popularizouna Luis Seoane, mais sempre sen firmar. Até ben entrada a democracia non se soubo que o seu autor era Manuel Ferrol, o dono dun pequeno comercio de fotografía na rúa San Nicolás de A Coruña.

Pola súa traxectoria vital e cercanías políticas, e poida que sexa inxusto, non penso que o autor procurase a intencionalidade que se lle ten otorgado neste traballo, pero non cabe dúbida de que a imaxe e a Historia atopárono a él. A principios dos noventa Antón Reixa xuntou ó fotografo con Xoan Calo e o seu fillo Xurxo, os fisterráns protagonistas da imaxe, no programa da TVG Sitio distinto. Pai e fillo adicaron a meirande parte do mesmo, nun ambiente de bastante tensión, a reclamar uns dereitos de imaxe que o autor, Manuel Ferrol, apenas chegou a disfrutar.

Non hai un encuadre claro, as figuras están fóra de foco e a luz demasiado saturada, pero no subconsciente colectivo dos galegos, e nas mellores coleccións do mundo, o drama da emigración quedará para sempre fixado nesta precisa imaxe.

Cómo resultaría hoxe un traballo semellante en Lavacolla xusto antes da saída dun voo de Ryanair con destino Londres cheíño de emigrantes?

7. Xosé Castro. A luita das Encrobas. 1977

image

Os reporteiros gráficos. Estamos afeitos a ver polas rúas das vilas galegas a uns homiños encorvados, que van ás presas portando incontables cámaras de interminables obxectivos. Que os coñecemos de vista, que van movendo a cabeza dun lado ó outro, como sospeitando, como moi atentos á xugada. Son os fotoperiodistas, ou periodistas gráficos ou reporteiros gráficos, que tamén haiche moita leria con eso. Veteráns coa vocación viva que pentean as nosas rúas para amosarnos, cando é posible, a representación máis obxectiva dos feitos acontecidos. En Galicia houbos e hainos moi bos. Un deles foi Xosé Castro, quen traballou case toda a súa carreira para La Voz de Galicia.

A outra parte da historia: As Encrobas, una parroquia de Cerceda. En 1975 Unión Fenosa pretendía explotar un xacemento de lignito no fondo do val agrícola, onde vivía a meirande parte da poboación da aldea, daquela duns 1400 habitantes. A explotación a ceo aberto esixía o desaloxo dunhas 400 persoas. No último Consello de ministros de Franco, que Fraga presidiu, aprobouse un expediente de expropiación forzosa. O último intento foi unha mañá de febreiro de 1977, e deu como resultado detencións, desmaios e agresións, e foi portada da maioria dos xornais estatais. Liderados polo cura Moncho Valcarcel e contra máis de douscentos Garda Civiles, os enfrentamentos foron fotografados con gran dramatismo, e con total protagonismo para as mulleres das Encrobas. Máis aló do matriarcado galego, mito ou non, a maioria de mulleres e vellos que vemos nas fotografías pelexando a peito aberto eran os encargados da horta de cultivo e da cría dos animais da casa, e decir, da defensa da propiedade. O home estaba traballando fóra.

Esta imaxe dunha señora a paraugazos contra a Garda Civil, que nin pintada por Delacroix guiando ó pobo quedaría mellor, saíu publicada en La Voz de Galicia un 10 de febreiro de 1977, e forma parte do mellor da historia do fotoperiodimo galego e da memoria histórica de Galicia. Axudou amáis a movilizar á opinión pública, o que quera que eso sexa, para resolver finalmente o conflicto do lado das víctimas.

Ah, segundo o último estudo de Ramón Varela sobre a contaminación atmosférica de Galicia, a central de Meirama segue a contaminar hoxe igual que dez centrais estadounidenses xuntas.

8. Pedro Rodríguez Iturbe. Feira do gando de Viveiro. 1976.

image

A memoria dos afeccionados. Asumo a sospeita de incluir nesta escolma unha foto do meu pai. A primeira razón: non pode gustarme máis. A segunda: é un xeito de incluir e homenaxear ós grandes fotografos afeccionados, aqueles que procuraron na fotografía o vieiro expresivo para aproximarse ó país. O do meu pai é o caso dun bilbaino que chega a Galicia con 26 anos despois de namorar dunha viveirense. Un xeito calquera de domesticar un novo territorio é fotografalo, neste caso en incontables fins de semana coa cámara ó lombo por estradas imposibles, nos tempos analóxicos con catro fillos pelexando por trocar o carrete. En arquivos coma o seu tamén se garda unha parte imprescinidible da nosa memoria.

A foto é toda unha escenografía teatral na feira de gando de Viveiro, corría o ano 1977. A rubia poderosa do medio centra toda a atención, e queda enmarcada polas diagonais e a fermosa profundidade que van creando os claroscuros do fondo. E os paisanos, pois xa me dirás, vaia pandilla de hipsters.

9. Xurxo Lobato. Hai máis Galicia. 2006.

image

Retratos dun país. Xurxo Lobato, versionando a Astrud, é o home en Galicia que o fotografa todo. Un ten a impresión de que a principal baza do seu éxito foi estar no momento axeitado no país axeitado, aportando frescura dende a fotografía ó novo periodismo galego (aquí chiscamos un ollo) que se cadra estaba algo máis receptivo trala morte do ditador. Boa parte do seu traballo amosa, con máis ou menos efectismo urbanita, as contradiccións e encontronazos culturais da nosa sociedade, e sobre todo da nosa sociedade rural, que tanto gosta de absorver tendenzas foráneas daquela maneira. Hai a quen lle gusta é a que non, pero leva o premio de ter sido o que mellor fotografou esa Jalisia.

Fotos ten a moreas, a serie Galicia terra nai é imperdible, e posiblemente será recordado pola magnífica fotografía que lle sacou dende un helicóptero á proa do Prestige segundos antes de afundir, porque estaba onde había que estar cando había que estar. Eu quedo con esta, das eleccións municipais do 2006, quen sabe onde. Pouco se pode engadir.

10. Manuel Sendón. Tempos que hai neste tempo. 2005.

image

Os autores, os artistas. Se a historia da fotografía en Galicia durase unha hora, a arte entrou nos últimos 5 minutos. En comparanza coas artes plásticas, a fotografía en Galicia sempre chegou demasiado tarde, igualiño que o AVE. Pequenos colectivos aillados de bravús que merecen ser recoñecidos, coma o grupo Siga en A Coruña, sentaron unhas bases que fixeron que alá polos primeiros 80, cos novos airiños democráticos algo máis favorables, comezase un tímido proceso de apertura interdisciplinar e pequenas variacións dos métodos convencionais usados até entón. Vanse facendo exposicións colectivas só de fotografía, que nunca tal se vira, amáis de xerarse un apoio institucional real de tal maneira que nos 90 a fotografía chega a un público maioritario e interesado. A xente ía ó CGAC a ver fotos e ligar.

Unha desas convocatorias fotográficas imprescinidibles foi a Fotobienal de Vigo de 1984. Daquela Galicia non tiña nin himno nin bandeira oficial, e todo andaba en pelotas. Manuel Sendón, a quen moito se lle debe e quen moito remou, foi quen a fixo posible, ao igual que o Centro de Estudos Fotográficos de Vigo, clave para aproximarse a historia do noso país en imaxes. Pero tamén, e sobre todo, é un dos nosos grandes fotógrafos, agora autores.

Fai unha fotografía próxima ó realismo documental, cun contido crítico e estético. En 1995 saca a serie Tempos que hai neste tempo. É unha mostra de homes facendo traballos artesanais en contraste con outras fotos de procesos industriais, onde o obreiro é un eslabón máis. Unha delas é esta canteira. Unha mole. Un home traballando, arreo. Todo un servicio documental nunha composición impresionante.  O traballo honesto fronte a ficción dos explotadores, tan vixente hoxe como a forza desta esta imaxe.

Xa eu me entendo.

A situación do modelo museístico galego

Andrés Rodríguez Morado @armorado

Os directores dos museos galegos de arte contemporánea máis destacados pechan o ano cunha valoración para Emprazarte da situación que atravesa o actual modelo, do que se ten feito e do que se poderá facer. Agardo engadir tamén as respostas do director do CGAC, aprazadas por indisposición.

1.- Cal pensa que é o grao de coñecemento da institución que dirixe na sociedade galega? Cómo o valora?

2.- Cómo lles afectan as tesoiradas? Qué razóns lle deron?

3.- A qué presente estase a enfrontar a institución e que plantexamentos de futuro fai?

4.- En qué medida pensa que existe unha rede colaborativa artística galega?

5.- Cómo observa a Cidade da Cultura do Gaiás? 


Iñaki Martinez Antelo, MARCO (Vigo)

image

Fotografía do MARCO

1. O MARCO ven de cumprir dez anos; un bo momento para reflexionar e facer un exercicio de avaliación, de obxectivos cumpridos e do que queda por facer. No que respecta ao grao de coñecemento na sociedade, a valoración para nós é positiva, especialmente se falamos do entorno máis próximo. Penso que, como institución, xerou unha demanda, e continúa a ofrecer un servizo necesario á cidadanía, a un público cada vez máis participativo e esixente. Máis aló das exposicións temporais, o MARCO puxo en marcha dende o inicio unha programación estable de actividades complementarias e varias liñas de programas educativos e de formación, que, xunto coa creación e consolidación da Agrupación de Amigos, foron clave para unha mellor recepción por parte do público, para un maior coñecemento e achegamento por parte da sociedade.

2.- A situación é, de feito, moi complicada.Se vemos o estado en que se atopa a sanidade, a educación ou a investigación, podemos imaxinar a precariedade no eido da cultura.Estamos procurando unha viabilidade ou equilibrio orzamentario con cada vez máis escasos recursos. Por suposto, contar con menos financiación supón non poder abordar certos proxectos e coidar ata o último detalle dos que temos en marcha. O noso obxectivo neste momento céntrase en manter a calidade da programación, recurrindo a fórmulas como cofinanciación, traballo en rede, patrocinios, ou proxectos de maior duración, pero tamén defendendo a necesidade de que se manteña o apoio institucional a un sector que non só é clave respecto ao coñecemento e a formación, senón tamén na economía e na creación de postos de traballo. Lamentablemente, os recortes non veñen acompañados dunha análise razoada.

3.- Para min, o maior perigo é que se poida botar por terra en pouco tempo o que se tardou moitos anos en construír: un conxunto estable de infraestruturas e iniciativas culturais, e unha maior profesionalización e especialización de todo un sector: artistas, xestores, galerías, críticos, comisarios, profesorado, coleccionistas, medios de comunicación, publicacións… A nosa prioridade hoxe é resistir de forma activa, e poder ofrecer unha programación rigorosa e de interese que conecte coa situación actual. Enfrontámonos tamén a un cambio nas políticas de financiación e debemos esforzarnos por conseguir implicar máis á empresa privada, pero para iso precisamos tamén de apoio por parte das institucións.

4.- Penso que, no que atinxe á arte contemporánea, existe unha rede de contactos e colaboración, quizais máis fructífera en anos recentes, e que agora pode esmorecer por efecto da crise e dunha tendencia a certo ‘ensimismamento’. Dende o MARCO temos colaborado con multitude de centros, colectivos e asociacións de distintos puntos de Galicia, non só na coprodución de exposicións senón tamén en programación de actividades. Entendo que a análise dende a proximidade axúdanos a a situarnos mellor.

5.- Penso que calquera proxecto debe responder a unha estratexia e a uns obxectivos coidadosamente definidos, sobre todo nun período de tremenda escasez como o actual. Resulta moi preocupante cando non se detecta unha relación causa-efecto, cando o custo de investimento non parece gardar proporción cos resultados, e non me refiro unicamente ao número de usuarios, senón ao impacto real dun proxecto como a Cidade da Cultura no contexto de Galicia. Un museo ou centro cultural non pode estar baseado nunha infraestrutura, senón no traballo, nos proxectos, e na súa xestión.

Carmen Fernández Rivera, MAC (A Coruña)

image

Fotografía de Vítor Mejuto

1.- O Museo de Arte Contemporáneo (MAC) foi evolucionando nestes últimos 7 anos e na actualidade é un espazo onde conseguimos conectar cos visitantes; facer propostas expositivas que lles interesan e contar coa súa asistencia nas actividades que organizamos. Por sorte, o noso público non vén só da Coruña, e en moitos dos  nosos cursos e exposicións contamos con asistentes das cidades próximas e  mesmo do resto de España. Desde o ano 2005 fomos crecendo en número de visitantes nun 500%. O noso obxectivo é continuar o noso labor cultural e incrementar a nosa visibilidade en Galicia e impulsar aos artistas galegos e a nosa actividade fóra de Galicia e de España.

2.- O noso orzamento está en liña cos anos anteriores. Ampliamos as nosas propostas e desenvolvemos programas novos como as Residencias no Museo, para artistas locais e internacionais, co fin de apoiar a produción e investigación artística. Este próximo ano manteremos todos o noso programas e algúns veranse incrementados, o que nos enche de satisfacción.

3.- O noso principal interese é que o Museo sexa un espazo dinámico e aberto, que nestes tempos difíciles apoie a creación, a investigación e innovación  dos nosos novos artistas galegos, en colaboración con novos artistas doutros países.

4.- Están xurdindo tímidamente propostas que se poden ir consolidando, é o bo dos tempos de crises. Os programas de autoxestión que, noutros países levan anos funcionando, aquí poden comezar a xurdir agora con mais forza.

5.- É importante que exista un plan estratéxico para dotar a ese espazo de verdadeira personalidade e realizar accións e exposicións cunha líña de traballo continuado.

Beatriz González Loroño, Cidade da Cultura (Santiago)

image

Fotografía da Xunta de Galicia

1.- Coido que practicamente todos os galegos coñecen a Cidade da Cultura. Aínda que leva só dous anos aberta ao público xa foron máis de medio millón as persoas que se teñen achegado ao Gaiás. O proxecto púxose en marcha no ano 1999 e dende entón tanto o propio espazo como a programación cultural que se desenvolve ten presenza nos medios de comunicación, tanto nos de información xeral como nas publicacións especializadas. Ademais, nestes últimos meses téñense organizado eventos que contribuíron a incrementar o seu grado de coñecemento fora de Galicia, como o concerto de Björk, o feito de ser seleccionada para acoller o WOMEX 2014, a feira de world music máis importante do mundo ou a organización de foros internacionais, coa participación de institucións como a Tate, o British Museum ou o Thyssen, por citar algúns exemplos.

2.- A Xunta ten reducido a transferencia á Fundación da Cidade da Cultura nos orzamentos autonómicos dos últimos anos, redución que se enmarca dentro da necesidade de optimizar os recursos públicos ante o contexto económico no que nos atopamos. Unha das consecuencias máis visibles foi a decisión de paralizar as obras nos dous edificios pendentes.

3.- Coa aprobación do Plan Gaiás, a Cidade da Cultura está dando pasos para converterse nunha infraestrutura cultural sostible a través da entrada de capital privado vía patrocinios e outras fórmulas. Además, queremos avanzar incrementado a súa rendabilidade social e consolidándoa como unha ferramenta para dinamizar o tecido de industrias culturais. Nos próximos anos veremos como a Cidade da Cultura operará como unha potente plataforma para internacionalizar as nosas industrias culturais. Neste contexto económico, moitas empresas buscan na apertura a outros mercados a súa solución de futuro. En boa medida a cultura afronta tamén este desafío e creo que o Gaiás pode ser de moita axuda.

4.- Penso que existe moita xente do sector que entende que unindo os esforzos e recursos de todos poderase acadar un futuro mellor para a cultura galega. Neste dous anos temos organizado actividades de traballo en rede que teñen ofrecido moi bos resultados.

5.- Cómo pensa que é observada a Cidade da Cultura por outros espazos artisticos galegos e de fóra?

En canto aos centros culturais galegos, o Gaiás ten demostrado nesta fase inicial que está para sumar, e o ten feito ofrecendo unha programación cultural diferente, apoiando todo canto de bo se estaba a facer para aumentar a súa proxección e ofrecendo os seus recursos para que agromen novas iniciativas. En canto aos centros culturais do resto de España e de fora do noso país, iniciativas como o Foro Internacional de Espazos para a Cultura ten traído ao Gaiás a institucións como o MoMA, o Pompidou, a TATE, ou o British Museum, que, a bon seguro, nos vindeiros anos abrirán interesantes proxectos de colaboración.

Influencias na fotografía contemporánea e os putos gatiños

Andrés R. Morado

Tomamos a District Line. Eu xa o sabía que levaría máis tempo que indo pola Central, pero non me importou, non vai tan chea e os vagóns son máis anchos. Antes non lle daba importancia a esas cousas, nin me doía o xeonllo, e pensaba que facerse maior eran teimas dos demáis.

Baixamos en Embankment, tomamos un tinto no inevitable Gordons Wine e achegamonos até a National Gallery. A entrada á exposición Seduced by art: Photography Past and Present non é pola porta principal, senon por un edificio anexo coñedido como The Sainsbury Wing que levantaron Roberto Venturi e James Stirling no 1991. Ten aquelo un certo aire posmoderno, desde a fachada brutalista, descomposta, perpetrando unha transformación deliberada de formas clásicas, até o nome, o mesmo que unha das dúas cadeas de supermercados máis grandes do Reino Unido, Sainsbury´s. Lord Sainsbury e os seus irmáns son os donos. Teñen ademais unha das mellores coleccións de arte contemporánea do mundo e adoitan facer doazóns importantes a centros de arte. Neste caso deron cincuenta millóns de libras, o cal é moi meritorio. Sabemos que nos países anglosaxóns adoitase pór o nome do doante a todo aquelo que saca proveito da doazón, algo que tamén é cada vez máis común nos países non anglosaxóns, e nada ten un que engadir aí cando é no eido privado. Pero que unha institución pública, neste caso co 80% do presuposto financiado polo Estado Británico, estea disposta a adquirir unha identidade fraudulenta a cambio de diñeiro non semella moi aseado. E ainda que nos acostumemos, que o pretenderán, será igual de repunantiño.

A entrada valeu 15 libras, uns 18 euros. En total non se chega ao centenar de obras, a maioría delas son da propia National Gallery, apenas hai achegas de fóra polo que os custos non deberon ser altos. A maioría da xente que vimos dentro era branca e maior de 30 anos, un martes frío ás cinco da tarde.

É a primeira vez que a National Gallery combina fotografía e pintura nunha exposición, para algúns chega tarde e para outros nunca debeu chegar. O contido tenta explorar as relacións entre a pintura tradicional e a fotografía, descifrar como algúns dos grandes mestres da pintura seguen a inspirar ós fotógrafos contemporáneos mesmo a través de brotes de creatividade, máis ou menos irracionais, que nin eles son ás veces capaces de intuír. Desde algunhas obras primixenias que xa tiveron proxección internacional no seu momento, con bastante fincapé nos tempos victorianos (que teima), até a fotografía social destes últimos anos.

Boa parte da mostra baséase en reconstrucións contemporáneas que chamaban moito a atención aos visitantes e que poida que xa teñas visto nas redes sociais, especialmente as de Maisie Broadhead, tan kitsch. Non foi o que máis nos interesou. Imos ver a continuación tres pinturas que, xunto ás fotografías que as referencian, sí resultaron ser bos exemplos para mostrar con connotacións obxectivas a realidade dunha arte fotográfica que remite, dalgunha maneira, á pintura antiga ou tradicional en escala, carácter e ambición.

O primeiro exemplo afecta sobordetodo ao escenario, o lugar que aparece na fotografía ou no lenzo. O xeito co que se representa o espazo. Temos que fixarnos na Morte de Sardanápalo, de Delacroix, unha cousa moi erótica e violenta. Represéntase a morte do rei Sardanápalo que está tombado impasible antes de suicidarse, mentres Nieve, a cidade que gobernaba, é asediada. Ven de dar a orde ós seus serventes de degolar ás súas mulleres, paxes, cabalos e cans, nada do que lle deu pracer podía sobrevivir. Foi un cadro que fixo despuntar bastante á escola romántica, con esas pinceladas liberadas, esas figuras distorsionadas e esa forma de sentir tan afectada que tiñan, como de actor español.

   

Sobre a fotografía que se está a facer nos últimos anos sabemos que por máis virtuosismo que posúa apenas ten lugar no circuíto artístico sen unha idea que a sosteña. Tamén que os fotógrafos buscan novos xeitos de construír novas representacións e de ampliar os límites do fotografiable. Pero a maioría das fotos que ollamos, dá igual que sexa nun centro de arte ou nunha rede social, séguense tomando baixo a lóxica dunha tradición, a do simpatiquiño punto de fuga renacentista que se lle ocorreu a Brunelleschi nun deses días floridos da Toscana. Jeff Wall, nunha das súas célebres caixas de luz (unha idea que se lle ocorreu nunha viaxe en bus entre Madrid e Londres ollando marquesinas) que se chama The destroyed room, engádelle ó puntiño a mitoloxía descarnada e violenta de Delacroix, faise eco dos varridos diagonais, do vermello poderoso e da aspereza xeral que hai na morte de Sardanápalo. E cociña un produto ben contemporáneo. Cita sen imitar (él mesmo ten falado da influenza desta obra), desde unha mirada propiamente fotográfica bebe sen complexos do romanticismo do XIX, que será digo eu coma beber un bo Borgoña, mais nunca probei.

 

Todo a gran escala para nos empurrar con efectividade cara o interior da imaxe, un recurso tamén corrente na fotografía dos últimos anos. Sabemos que é unha habitación nun espazo reconstruído porque podemos ver os soportes aguantando as paredes, intuímos que é o dormitorio dunha muller, pero non sabemos a causa da violencia. Mais non importa a ficción, quedemos coa alegoría do fracaso. O fracaso da decadencia e a opulenecia, o fracaso dun asedio ou dun bico equivocado.

Até a chegada da fotografía o retrato era o xénero máis exitoso, e despois tamén. A diferenza é que a fotografía fixo retratos accesibles á parte da sociedade economicamente menos podente. Durante moito tempo o retrato fotográfico pretendeu ser pintura, como esas dos nosos avós nas que as xoias que nunca tiveron están pintadas ó óleo. Con esas poses e eses fondos que pretendían simular á pintura clásica, máis prestixiada até mediados do século pasado cando a chegada das cámaras compactas puxo o enfoque no cotián. Xa logo chegaría o instagram e os putos gatiños.

Falabamos do retrato. Poida que o máis coñecido de Thomas Gainsborough é Mr. and Mrs Andrews, tiña 21 anos cando o pintou. A Gainsborough adóitaselle nomear como un dos grandes mestres do retrato, na realidade foi un dos grandes mestres da paisaxe que hai detrás dos personaxes que retrata. O señor e a señora Andrews eran unha parella de nobres de Suffolk, unha zona rural inglesa, que casou en 1749. Vémolos pousando diante dun carballo, pouco despois da súa voda. Él de pé, ela sentada. Informais. Ela, parécemo a min, transmite certa rebeldía. Detrás hai millo, un grupo de árbores e montañas suaves, ou sexa Inglaterra. Ou Paderne, que diría o outro.

Dous séculos e medio despois Martin Parr publica Sing of the times. O libro contén unha boa morea de fotografías cheas de potencial irónico, coma rescatar á banca para financiar suicidios, ou así. Nunha delas vemos un matrimonio no salón da súa casa. Ríxidos e desconformes, representan á perfección a celebración dunha clase inglesa decadente postatcherista. Máis que a observación dun momento, o é dunha xeración. Él de pé, ela sentada.

A menos dun par de metros hai outra foto de Thomas Struth do 2001, titúlase The Lingwood and Hamylin Family. É un retrato dunha familia pousando con aparente normalidade, como todos temos feito algunha vez. Struth adoita traballar concámaras de altísima resolución para acadar moita claridade e contrastes nos detalles individuais. Tamén usa tempos de exposición longuisimos, esgotadores ás veces. Nese tempo, aínda estando parado, o modelo cánsase, abúrrese, entretense, dilúese ou curiosea. Cada um é como é, que cantou Toquinho. Struth consegue así poses elocuentes e ricas en significado. Cada membro da familia sostén unha mirada e un automatismo emocional diverso. Paréceme ver, por exemplo, conformismo no pai e desacougo na nai. O uso que fai da cor, o formato, e incluso tamén ese tempo de exposición, remiten dalgunha maneira á tradición pictórica do dezaoito. A Gainsborough e a súa dama rebelde.

Derradeiro exemplo. O tema da paisaxe. Desde a súa aparición como fondo de escenas, só se independiza até o século XVII na pintura holandesa. Horacio Vernet pintou a Batalle de Jemappes entre austríacos e franceses no 1821. No medio doutras personaxes vemos distinguido sobre un cabalo branco ao Duque de Orleans. Detrás, o campo de batalla, o fume do combate.

Á beira unha fotografía de Luc Delahaye Us bombing on taliban positions. Convincente e inquietante. Os bombardeiros americanos acaban de chegar e xa marcharon, unha nube de fume do combate que non foi, baixo o ceo sombrío, fai tamén testemuña da matanza.

En febreiro do ano próximo a mostra irá a Barcelona e a comezos do verán visitará Madrid.
Andrés R. Morado

As diversas propostas electorais no eido da cultura

         

A votar vou sempre na compaña dos meus pais. Collo a papeleta sen ganas pero convencido, fico pasmado mirando o tamaño diminuto dos pupitres do parvulario, voto pensando que os meus desta tampouco gañan, chisco un ollo a cada apoderado, espero un pouco por se pasara algo mais nunca pasa nada, e marcho. Polo demáis, non adoito facer moito caso destas campañas electorias modernas, absorbidas polo marketing político, as montaxes partidistas e os tertulianos de cámara sachándose a titulares. Se cadra aínda podía ter ollado algún programa electoral, onde disque pousan as propostas e florecen as promesas, pero tampouco, intuíaos máis aburridos que o Dépor de Lotina fóra da casa.

Mais hai sempre unha primeira vez para todo, tamén para ler programas electorais. Fíxeno para resumires aquí, separando o gran da palla (das montañas de palla), as propostas ou ideas máis ou menos felices no eido da cultura dos partidos que semella que poderían obter representación parlamentaria o vindeiro 21 de outubro. 

O criterio escollido para ordealos foi a distancia que hai en quilómetros, de menos a máis, desde Monte Pío ó lugar de nacemento de cada candidato a presidir a Xunta. Por molestar.


Alternativa Galega de Esquerdas (Esquerda Unida e Anova)

Candidato: Xose Manuel Beiras, nado en Santiago de Compostela, km 0.

Nun apartado titulado “Defensa do Noso”, esta coalición posiciónase contra a deteriorización da nosa paisaxe, o abandono do noso patrimonio cultural e a deturpación da nosa historia. Márcase como obxectivo recuperar a soberanía cultural de Galiza. Non especifica máis.

A Cidade da Cultura? Non se menciona. Pregunteilles e prometeron responder.

Bloque Nacionalista Galego - BNG

Candidato: Francisco Jorquera, nado en Ferrol, a 73 km de Compostela.

O apartado referido á cultura chámase “Con poder para defender o noso: o compromiso coa nosa cultura”. O Bloque propón a recuperación de titularidade pública do Panteón de Galegos Ilustres, e fixalo como símbolo nacional da Galiza no que, en virtude desa consideración, non se realicen novos enterramentos. Propón revisar a natureza e funcións do Consello da Cultura Galega. Esixirá a toma de medidas necesarias para evitarmos que as obras de arte das Caixas de Aforros poidan ser vendidas, e promoverá que ese patrimonio sexa depositado no patrimonio público galego. Anuncia a posta en valor da nosa literatura a través do proxecto Vilas dá Cultura, do que non especifica máis. Esixe a recuperación do Pazo de Meiras para uso público, a declaración da obra de Castelao como BIC, e o traspaso a Galicia da titularidade de Museos e Arquivos e do Instituto Padre Sarmiento, ámbalas dúas de titularidade estatal.

A Cidade da Cultura? O Bloque, se goberna, paralizará definitivamente os edificios pendentes, e desenvolverá os xa construídos sobre tres eixos: Espazo de documentación, a Biblioteca e Arquivo Nacional de Galiza e a Pinacoteca Nacional de Galiza.

Partido Popular - PP

Candidato: Alberto Nuñez Feijóo, nado en Ourense, a 83 quilómetros de Compostela. 

O PP mete a cultura nun apartado chamado “Lingua, Cultura e Patrimonio”, e nun subapartado chamado “Cultura Galega e Patrimonio”. Pide unha lei que recoñeza o Panteón de Galicia como un símbolo do Pobo Galego. Pretende crear no 2013, se os galegos os volven a votar, un Plan de Cultura, que consistirá “nun documento no que se recollan as prioridades no investimento cultural público para toda a lexislatura, e sobre o que se poidan desenvolver procesos de concentración, unión e colaboración entre todos os operadores e sectores culturais”. Tamén queren crear a marca Cultura de Galicia, onde terá acollida toda a creación cultural realizada por galegos, estean ou non en Galicia, e de calquera disciplina cultural. Propón a creación dunha web única para os museos galegos.

A Cidade da Cultura? No seu programa electoral o PP só especifica a proposta para construir unha ligazón entre o conxunto e a autoestrada AP-9.

Partido Socialista de Galicia- PSdeG-PSOE

Candidato: Pachi Vazquez, nado no Carballiño, a 94 quilómetros de Compostela.

O capítulo que recolle as propostas culturais socialistas chámase “Un pulo á formación e a creatividade: cultura”. O PSdeG anuncia que creará liñas de crédito especiais a baixo interese, e con aval bancario institucional, para as industrias culturais e creativas. Propón medidas, dentro das súas competencias, para que a subida estatal do IVE na cultura do 8% ao 21% non supoña un freo á actividade cultural, nin para os que a gozan. Menciona o Copyleft e as licenzas Creative Commons como ferramentas que terán en conta.

A Cidade da Cultura? Afirman que se gobernan non faran novos investimentos nos próximos anos.

Compromiso por Galicia (Máis Galiza, Acción Galega e outros…)

Candidato: Xoan Bascuas, nado en Rüsselsheim, Alemaña, a 1521 quilómetros de Compostela.

A espera de presentar o seu programa electoral, Compromiso por Galicia non fai mención á cultura nas súas bases programáticas. Pregunteilles que farían coa Cidade da Cultura e responderon que paralizarían as inversións e analizarían o modo de sacarlle rendemento ó proxecto actual. Se fora imposible, a clausurarían e esixirían responsabilidades.

Programa electoral de Alternativa Galega de Esquerdas 

Programa electoral do BNG.

Programa electoral do PSOE.

Programa electoral do PP.

Por Andrés R. Morado @armorado Fotografía de Xurxo Lobato

Semellanzas

Madrid o pasado 25 de setembro de 2012

Moscova en outubro de 1917

Icarus

Marabilloso corto futurista de Thomas Giddings gravado na costa do Reino Unido. O aparello chámase flyboard e custa uns 5000 euros.

Andrés R. Morado @armorado

O que sae detrás do presentador do telexornal (II)

Co gallo da celebración dos Xogos Olímpicos de Londres, os telexornais de medio mundo están a amosar imaxes do Estadio Olímpico durante as conexións en directo A carón do estadio vemos que hai unha extrana torre vermella, que se cadra se nos vai facendo máis familiar segundo van pasando as xornadas. Imos pois coñecer un pouco máis desta nova icona de Londres, a capital devoradora de iconas.

1. O skyline dunha cidade é a vista emblemática parcial ou total dos seus edificios máis altos. Por exemplo a vista da Catedral dende a Alameda, ou a da Marina de A Coruña dende O Parrote. Non hai dous iguais, son unha especie de pegada dactilar urbana. En outubro de 2008 o equipo da candidatura de Londres 2012 decidiu que o skyline do leste de Londres, a area onde se están a celebrar os xogos, necesitaba un extra. Convocaron un concurso para levantar unha “Torre de Traxano do século XXI”. Presentáronse 50 proxectos.

2. Gañou a deseñada por Anish Kapoor, un indio educado en Inglaterra, e poida que un dos artistas plásticos vivosmáis influíntes do mundo. Dixo que a súa inspiración foi a Torre de Babel, coma exemplo de arquitectura imposíbel. O outro autor é Cecil Balmond, un importante deseñador industrial de Sri Lanka, e tamén afincado en Londres.

3. Aínda que se coñece como Orbital Tower, o nome oficial é o dunha multinacional do aceiro: Arcelor Mittal Orbital Tower. A torre é de aceiro.

4. Custou 24 millóns de euros, dos que 20 foron pagados por Lakshmi Mittal, o home máis rico de Gran Bretaña, e dono da compañía de aceiro Arcelor Mittal. O resto pagouno a London Development Agency, una axencia do goberno británico creada para xestionar presupuestos públicos adicados á especulación ó crecemento urbanistico. Foi pechada nos cuts do pasado marzo.

5. É vermella coma o vermello do barrantes, grande, convulsa e agresiva. Parece dúas grúas que chocaron. 

6. O crítico de arquitectura do Guardian Jonathan Glancey di que é un “matrimonio extrano e atractivo de clases, é decir, da Torre Eiffel (burguesa e seductora) e a Torre Tatlin (un proxecto arquitectónico do escultor ruso Vladimir Tatlin nos anos vinte, para ser levantado en Petrogrado como monumento e sede da Terceira Internacional)”.  E pola banda de Lestrove, o crítico de arte Brian Sewell dixo en The Times que “o noso país está cheo de arte público sen absolutamente nengún mérito. Estamos entrando nun novo periodo de xigantismo fascista. Estos son monumentos ós egos e non poderias atopar ningún ego máis monumental ca o do alcalde de Londres, Boris Johnson”.

7. Mide 115 metros de altura, o dobre do obelisco de Lord Nelson en Trafalgar Square ou da Torre de Hércules. É a escultura pública máis grande do Reino Unido. Amáis na parte superior é un observatorio para ver o Parque Olímpico. Se é que un Parque Olímpico, por moita maiúscula que leve, ten moito que ver.

8. Subir custa 19 euros. O prezo dunha entrada e media nos cinemas Rio, en Kinglsand Road, ou catro días de abono de metro.

9. Vai permanecer nese lugar despois dos xogos. O propósito, segundo as autoridades, é apuntalar a inversión feita en Stratford, onde está o Estadio Olímpico, e facer dela unha icona que perdure. Esa inversión de futuro é, por riba das instalacións deportivas e das boas intencións, o novo centro comercial Westfield, un dos máis grandes do mundo, polo que é obrigatorio pasar para acceder ó Parque Olímpico. E o futuro polo de atracción dunha apetecíbel zona con abundantes solares aínda por urbanizar.

10. O alcalde de Londres, poida que máis bébedo ca Sue Ellen, dixo que “a escultura deixaría atónitos ós romans e empequeñecido as aspiracións de Gustavo Eiffel”.

O que sae detrás do presentador do telexornal I

Andres R. Morado @armorado

As espigadoras de Lalo Villar

Da pintura de Millet adóitase decir que “é unha representación realista dos traballadores campesiños, onde mostra de xeito moi humanista a realidae do século XIX, o que foi mal recibido pola clase alta francesa. A inocencia do home campesiño en contraposición á degradación que acompaña ao cidadán inmerso na sociedade industrial”. Esta fotografía deliciosa sae pubricada hoxe na edición galega de El País. Son empregados dunha comercializadora de prantas en Tomiño, Pontevedra. Seu autor é Lalo Villar.

Andrés R. Morado @armorado

Cinco preguntas a Ferreiro Badía

Naceu en A Coruña en 1944. Ten obra por toda Galicia e polo mundo adiante. Gañou premios a moreas, e ven de expoñer na prestixiosa mostra NordArt 2012 en Büdelsdorf, Alemaña, e de facer a medalla conmemorativa que o Parlamento de Galicia adica ó Día das Letras Galegas, na honra este ano de Valentín Paz Andrade. Cinco preguntas, non máis, ó escultor Manuel Ferreiro Badía

1. Tes feito monumentos a Bolívar, Rosalía, Castelao, Torrente Ballester e tantos outros. Con cal destes persoeiros quedas?

Con Torrente Ballester, coñecíao e tiven a oportunidade de facerlle uns debuxos previos que resultaron moi interesantes e facilitáronme un modelado espontáneo e rápido.

2. Por qué diante do monumento adicado a Cela en Padrón hai dúas esferas grandes de granito?

Segundo constaba no proxecto estas dúas esferas de 120 cm. de diámetro representaban as esferas da creación e do coñecemento. O alcalde de entón non quixo que se puxesen na realización do monumento; alguén podería pensar que poderían ser usadas coma un pase-de-bolas nas despedidas de solteiro. Como estaban no proxecto vencedor do concurso realiceinas e coloqueinas no seu lugar. Adoitan facerse fotografías os visitantes colocándose no espazo que fica entre as esferas e o pedestal onde se atopa Cela. Despois de nove anos aínda non me devolveu o concello a fianza que depositei no seu día do 4%, a pesar de pedir a súa devolución varias veces.

3. Que farias coa Cidade da Cultura?

Aproveitaría o seu peche temporal para quitarlle todas as escaiolas que se puxeron no seu interior. É outra arquitectura.

4. Como che ten condicionado traballar por encargo dunha administración pública?

A maioría dos traballos públicos proveñen de concursos e execútanse tal e como están nos proxectos. Amáis son outros tempos nos que a autonomía do creador adoita estar xustamente valorada. Pensar que Velazquez tivo nove censores para que se axustase o tanto por cento de cada cor, para a disposición, número e situación de cada personaxe, a relaciónentre eles, os traxes, a dirección e intensidade da luz, etc e fixo… As meninas!

5. Dous lugares de Galicia. 

A Coruña que é onde nacín polo carácter da poboación, e calquera lugar da conca do Sil pola súa beleza.

Andrés R. Morado @armorado